Podział ziem ukrainnych

Ziemie współczesnej Ukrainy (poza półwyspem krymskim i Donbasem) jeszcze w pierwszej połowie szesnastego wieku należały do Rzeczpospolitej. Była to spuścizna po późnośredniowiecznych zdobyczach Wielkiego Księstwa Litewskiego, które obejmowało bardzo rozległe tereny ziem naddnieprzańskich od Bałyku do Morza Czarnego W jego skład wchodziły ziemie, które zajmują dzisiaj Ukraina i Białoruś, a także nawet niektóre ziemie rosyjskie. Od 1569 roku ziemie ukrainne należały bezpośrednio do Korony Polskiej, zgodnie z wolą ostatniego z Jagiellonów, Zygmunta II Augusta, syna króla Zygmunta I Starego i jego słynnej żony – Bony Sforzy. Wykorzystując uwarunkowania swojej patrymonialnej władzy jako Wielkiego Księcia Litewskiego, dokonał on cesji ogromnego terytorium Rusi na rzecz Królestwa Polskiego. Problemy na ziemiach ukrainnych zaczęły się właściwie w połowie siedemnastego stulecia, kiedy to na ich terenach rozgorzał bunt kozaczyzny pod wodzą hetmana Bohdana Chmielnickiego. Stał się on wygodnym pretekstem do ingerowania zewnętrznych mocarstw w wewnętrzne sprawy Rzeczpospolitej, czego najmocniejszym przykładem jest unia perejasławska 1654 roku i wkroczenie wojsk moskiewskich do Polski, pod pretekstem ochrony kozaczyzny, która zwróciła się do cara o pomoc. Wywołało to oczywiście konflikt, w którym bardzo osłabiona atakiem szwedzkim Rzeczpospolita broniła się i tak bardzo aktywnie, lecz nie potrafiła zwycięstw w boju przekuć na sukces dyplomatyczny. Zakończyło się to podziałem ziem ukrainnych pomiędzy Polskę a Rosję.