Ostatnia Unia Polsko-Litewska

Ostatni z rodu Jagiellonów, Zygmunt II August, wybrany „vivente rege”, za życia króla Zygmunta Starego, był ostatnim dziedzicznym władcą Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Nie posiadając męskich potomków, obawiał się, że po jego śmierci dojdzie do destrukcji więzów między Koroną i Litwą, co było bardzo prawdopodobne, z uwagi na niechęć do podtrzymywania związku ze strony litewskich możnych. Postanowił więc doprowadzić do kolejnej unii polsko-litewskiej, tym razem dużo trwalej wiążącej oba kraje. Zwołał więc zjazd polskich i litewskich możnowładców do Lublina, gdzie miano uzgodnić warunki unii. Niechętni propozycjom Litewscy magnaci, zbiegli w nocy na Litwę sądząc, że doprowadzi to do zerwania zjazdu. Zygmunt August, zdeterminowany do przeprowadzenia swoich zamierzeń, postanowił skorzystać jednak z swoich praw jako patrymonialnego władcy Wielkiego Księstwa Litewskiego, który posiadał dziedziczne i własnościowe prawo do całości ziemi w swoim państwie. Przekazał litewskie ziemie, na których dziś rozciąga się Ukraina, na rzecz Korony Polskiej. Litewscy możni przerażeni wizją, że to samo mogłoby spotkać też resztę ziem litewskich postanowili powrócić do Lublina. Tam dokończono uzgadnianie unii i w roku 1569 został podpisana tzw. Unia Lubelska, realna unia ściśle łącząca oba państwa w jeden byt – Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Odtąd państwo to posiadało jednego króla, sejm i politykę zagraniczną, choć osobne armie, skarb i dublujące się urzędy.